Gevel reinigen en impregneren: is dat nodig?

Impregneren hoort niet standaard bij een reinigingsbeurt. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed schrijft: "Vaak laat men op een gevelreiniging een hydrofobeerbehandeling volgen. In veel gevallen is dat niet nodig en kan het zelfs tot vervolgschade leiden." Het is dus een aparte beslissing, met eigen voorwaarden.

Wat de behandeling doet, is onomkeerbaar. Een hydrofobeermiddel dringt volgens de Rijksdienst, afhankelijk van ondergrond en product, twee tot acht millimeter in het materiaal; een eenmaal aangebrachte laag kan daarna niet meer worden verwijderd. Bovendien vertraagt de behandeling de natuurlijke droging van de gevel.

Voorwaarde één: geen zouten in de gevel. Na hydrofoberen kan vocht alleen nog als damp uittreden, zodat opgeloste zouten achter de gehydrofobeerde zone uitkristalliseren en de laag kunnen losdrukken. Zouten zijn soms zichtbaar als witte uitbloei, en schilfervorming bij baksteen kan een aanwijzing zijn.

Voorwaarde twee: een gave gevel. De Rijksdienst eist een goede bouwkundige staat en gaaf metselwerk zonder scheuren, omdat een hydrofobeermiddel niet scheuroverbruggend is: waar (haar)scheuren zitten of waar het voegwerk niet goed aan de baksteen hecht, komt het water er alsnog in. Een derde gevolg zit in de toekomst — door het waterafstotende gedrag ontstaat vaak een minder goede hechting met nieuwe voegmortel en neemt het risico toe dat die mortel 'verbrandt'.

Wat eerst komt, is onderhoud. De Rijksdienst stelt dat een historische gevel meer gebaat is bij goed onderhoud en bouwkundige maatregelen zoals oliën, witten, verven en pleisteren; impregneren met een bijenwasemulsie kan in sommige situaties vochtoverlast beperken en is omkeerbaar, want met heet water te verwijderen, maar beperkt duurzaam. Pas wanneer die maatregelen niet voldoen, komt hydrofoberen in beeld.

Verdwijnt het pareleffect na een paar jaar, dan is dat geen reden voor een nieuwe beurt: volgens de Rijksdienst neemt dat effect af terwijl de steen waterwerend blijft. Eén duidelijke uitzondering is vergipsing op jong metselwerk: gips lost niet op in water of in een zuur middel en gaat volgens KNB alleen mechanisch weg, met water onder matige tot hoge druk en een fijn straalmiddel van olivinezand of glasparels, waarna aanvullend hydrofoberen het opnieuw uitbloeien moet voorkomen.

Laat de afweging dus per gevel maken, op zout, scheuren en onderhoudsstaat. Wij bemiddelen tussen jou en vakmensen die dat beoordelen; gevel impregneren kost € 8 tot € 15 per m², en de andere tarieven staan in de prijsindex.